Marianne werkt als verloskundige in Oeganda

25 april 2018

Sinds vorig jaar mei werkt Marianne Bontenbal als verloskundige in Gulu, een regio in het noorden van Oeganda. Ze traint het personeel van ziekenhuizen en health centers, en begeleidt bevallingen. Dat al heel wat dankbare ouders hun pasgeboren meisje naar haar hebben vernoemd, is voor Marianne een bevestiging dat ze belangrijk werk doet.

"Frustrerend, verdrietig, maar o zo belangrijk"

Zo vat VSO-verloskundige Marianne Bontenbal haar taak in Oeganda samen. De babysterfte in het land ligt twaalf keer hoger dan in Nederland. Tenminste, volgens de officiële cijfers. Als je het Marianne vraagt, is het in werkelijkheid nog erger. Door een gebrek aan kennis en ervaring bij het verplegend personeel, sterven onnodig veel baby’s voor, tijdens en na de bevalling. En daar wil Marianne iets aan doen, want ieder leven telt.

rs38766ugandadec2017neonatalmaternalhealthgs626klein.jpg

Terug naar de basis

‘Soms gebeurt het meerdere keren op een dag dat een baby’tje levenloos ter wereld komt’, vertelt Marianne. ‘Als het kindje niet ademt, proberen we het te reanimeren. Soms met succes. Maar het komt ook vaak voor dat de baby al overleden is in de buik. Het frustrerende is, dat het overlijden in de meeste gevallen voorkomen had kunnen worden. Bijvoorbeeld door de moeder tijdens de zwangerschap beter voor te lichten en de hartslag van moeder en kind nauwkeurig te controleren. Of door op tijd een keizersnee te doen bij een moeilijke bevalling. Maar door gebrek aan kennis en daadkracht bij het verplegend en medisch personeel worden complicaties tijdens de zwangerschap en de bevalling niet of pas veel te laat herkend. Daardoor komt een ingreep vaak te laat.’

'Mijn belangrijkste doel in Gulu is dan ook kennisoverdracht. Ik geef trainingen aan dokters en verloskundigen in het ziekenhuis en de health centers in de regio. Het begint bij de basis. Hoe luister je naar de hartslag van het kindje in de buik? Hoe maak je een echo? Hoe herken je een complicatie, en wat moet je dan doen? Hoe stop je bij de moeder een bloeding na de bevalling? Op de kraamafdeling in het ziekenhuis laat ik dat allemaal in de praktijk zien. Daar begeleid ik ook studenten. Die zijn heel leergierig. Zodra ik één persoon iets uitleg, staan er binnen vijf minuten twintig mensen om me heen. Heel leuk is dat.’

Doe een donatie»

Health centers

‘In de regio Gulu heb je een ziekenhuis en een aantal health centers. De health centers zijn eigenlijk lokale klinieken. Ze liggen midden in de gemeenschap en zijn voor de bevolking beter bereikbaar dan het centrale ziekenhuis in Gulu. Persoonlijk vind ik de situatie in de health centers beter dan in het ziekenhuis. Het is er vaak netter en georganiseerder, het team is kleiner en het personeel heeft meer overzicht en verantwoordelijkheidsgevoel. Er zijn kleine, middelgrote en grote health centers. In de kleinste kun je alleen medicijnen en inentingen halen. Vrouwen kunnen daar eigenlijk niet bevallen, er is geen speciale ruimte voor. In de middelgrote en grotere health centers kan dat meestal wel. Daar staan dan een paar stretchers en soms is er een kleine operatiekamer. Het probleem is dat er vaak geen arts aanwezig is, of dat de apparatuur niet werkt. Het verplegend personeel is bovendien niet opgeleid om bevallingen te begeleiden. De overheid heeft weinig aandacht voor de health centers en investeert nauwelijks in training van het personeel. Daarom is het extra belangrijk dat VSO helpt om deze mensen wel goed op te leiden. De health centers staan letterlijk en figuurlijk dichtbij de lokale bevolking. Dus als het personeel daar weet hoe ze een echo moeten doen, complicaties kunnen herkennen of misschien zelfs oplossen, dan red je in de basis al heel veel baby’s en moeders.’

Goede start

‘In je eentje kun je niet de wereld veranderen, maar je kunt wel bijdragen aan een goede start van een nieuw leven. Die instelling probeer ik de mensen in het ziekenhuis en de health centers ook bij te brengen. Ik werk hard, ben altijd vrolijk en kom op tijd. Ik wil laten zien dat ik er ben om te helpen, dat ze me kunnen vertrouwen en dat ik vecht voor alle moeders en baby’s. Het is al meerdere keren gebeurd dat een kersverse moeder haar meisje naar mij vernoemt, of me vraagt om haar kindje een naam te geven. Op zulke momenten voel ik me supertrots en weet ik dat ik belangrijk werk doe.’

Leren loslaten

‘Het kost tijd, maar heel langzaam zie ik al verbeteringen. Verloskundigen hebben meer kennis en begeleiden nieuwe studenten beter dan voorheen. Mijn lokale collega’s vertellen me dat ze meer zelfvertrouwen hebben en beter weten wat ze moeten doen in het geval van een complicatie, zowel bij de baby als bij de moeder. Dat geeft hoop. Maar aan de andere kant: als ik er een keer een dag of nacht niet ben, gaan er nog steeds baby’tjes dood. Toch moet ik dat leren loslaten, want ik kan er niet 24 uur per dag zijn. En als ik ooit weer uit Oeganda vertrek, moeten ze het ook alleen kunnen. Moeilijk vind ik dat wel. Het liefst zou ik iedereen redden.’

oeganda_gezondheidszorg_marianne.jpg.jpg

Meer informatie

Lees hier hoe mijn collega Gerieke de babysterfte in Gulu probeerde terug te dringen.
Lees ook het verhaal van collega Sarah, die door Marianne weer zelfvertrouwen heeft gekregen.