Mohana is Hijra en werd jarenlang buitengesloten

In een communitycentrum in het noordelijke district Lalmonirhat in Bangladesh zit Mohana (32) samen met vijf andere Hijra-vrouwen. Het centrum, opgezet door VSO-vrijwilliger Jamal, is een van de weinige plekken waar ze zich veilig voelen en steun vinden bij elkaar. Buiten deze muren krijgen ze vaak te maken met afwijzing, discriminatie en geweld. “Mensen gooien stenen naar ons. Maar wij zijn ook mensen,” zegt Mohana. De andere vrouwen knikken; ze herkennen haar woorden maar al te goed.

Buitengesloten en gediscrimineerd 

In Bangladesh worden transgender, intersekse en non-binaire mensen vaak buitengesloten en gediscrimineerd. Zij worden vaak aangeduid als Hijra, het ‘derde gender’. Mohana en de andere vrouwen zijn door hun families verstoten en hebben jarenlang te maken gehad met geweld, afwijzing en uitsluiting. Dankzij de steun van VSO-vrijwilliger Jamal hebben zij nu een veilige plek om te wonen, toegang tot zorg en de kans om nieuwe vaardigheden te leren. 

Leven in voortdurende uitsluiting 

Al op jonge leeftijd merkt Mohana dat ze anders wordt behandeld. Op school wordt ze uitgelachen, vernederd en buitengesloten, totdat ze uiteindelijk niet meer mag deelnemen aan de lessen. “Het werd steeds erger. Eerst werd ik gepest. Later werd ik niet eens meer toegelaten in de klas,” vertelt Mohana. Ook buiten school blijft de uitsluiting doorgaan. Werk vinden blijkt bijna onmogelijk. Werkgevers wijzen haar af vanwege haar identiteit, waardoor ze geen vast inkomen kan opbouwen. “Ik heb geprobeerd werk te vinden, maar overal kreeg ik dezelfde reactie: nee. Alleen omdat ik een Hijra ben,” zegt ze. 

Veel Hijra’s krijgen ook binnen hun eigen familie te maken met afwijzing. Uiteindelijk verliest Mohana het contact met haar familie en komt ze er alleen voor te staan. Dat geldt ook voor Mim, Shapla, Sumana, Pallavi en Ahona. Sommigen worden door hun familie verstoten, anderen verlaten hun huis omdat ze hun familie willen beschermen tegen sociale druk. In het VSO’s community centrum in district Lalmonirhat vinden ze elkaar. Daar groeit een gemeenschap van ongeveer 165 Hijra’s die op elkaar terugvallen omdat ze vaak nergens anders terechtkunnen.

“We worden overal uitgesloten, dus we kunnen alleen op elkaar rekenen. We zorgen voor elkaar en delen wat we hebben,” vertelt Mim.

Mim Khatun (28) vond samen met andere Hijra-vrouwen een veilige gemeenschap in het VSO-communitycentrum in Lalmonirhat. 

Overleven door te bedelen 

Door uitsluiting van onderwijs en de arbeidsmarkt hebben veel Hijra’s weinig mogelijkheden om zelfstandig inkomen te verdienen. Voor velen blijft bedelen de enige manier om te overleven. Dat gebeurt op straat en tijdens evenementen zoals bruiloften, maar gaat regelmatig gepaard met vernedering en geweld. 

“Toen ik bij een bruiloft om eten of geld vroeg, werd ik zo hard geduwd dat ik op mijn hoofd viel. Ik heb daar nog een litteken aan overgehouden,” vertelt Pallavi (33). 

Door dit soort ervaringen voelen veel Hijra’s zich onveilig en onzichtbaar binnen de samenleving. 

Een veilige plek om opnieuw te beginnen 

Voor Mohana, Mim, Shapla, Sumana, Pallavi en Ahona verandert er veel wanneer zij VSO-vrijwilliger Jamal ontmoeten. In Lalmonirhat richt hij een communitycentrum op voor kwetsbare groepen, waaronder Hijra’s. Het centrum wordt een plek waar zij welkom zijn en zichzelf kunnen zijn. Binnen het centrum leren zij basisvaardigheden zoals lezen, schrijven en werken met een computer, en krijgen zij steun om sterker in de samenleving te staan. “Veel dingen hebben we nooit geleerd, omdat we werden buitengesloten uit de samenleving,” vertelt Mohana. 

Jamal helpt de groep ook aan een veilige woonplek. In een omgeving waar Hijra’s vaak worden geweigerd door verhuurders, betekent dit veel. De zes vrouwen wonen nu samen op een plek waar ze zich veilig voelen. “We zijn beter af dankzij de steun van Jamal. Hij hielp ons aan onderdak, waardoor we nu samen een plek hebben om te wonen,” zegt Mohana. 

Van links naar rechts: Mim Khatun (28), Mohana Khatun (32), Sumana (32), VSO-vrijwilliger Jamal Hossain, Ahona (28), Pallavi (33) en Shapla (30).

Toegang tot zorg en gelijke kansen 

Naast onderwijs en huisvesting zet Jamal zich in voor betere toegang tot gezondheidszorg. Hijra’s worden regelmatig geweigerd in ziekenhuizen of zorgverleners weten niet hoe ze hen moeten ondersteunen. Hierdoor wachten veel mensen te lang met het zoeken van hulp. 

Jamal gaat in gesprek met zorgverleners en helpt mensen bij het krijgen van medicijnen en hulpmiddelen wanneer dat nodig is. In het communitycentrum organiseert hij ook gezondheidsbijeenkomsten waar mensen terechtkunnen voor controles zoals bloeddrukmetingen, diabetes- en bloedsuikertesten en eenvoudige oogonderzoeken. Ook is daar aandacht voor algemene gezondheid, menstruatie en hygiëne. Hardnekkige mythes worden doorbroken, zoals het idee dat mensen tijdens hun menstruatie minder zouden moeten eten of niet mogen koken; er wordt benadrukt dat goede voeding júist belangrijk is. 

“Eerder werd die persoon nergens geholpen, nu kan die eindelijk de medicatie krijgen die nodig is,” zegt Mohana. Volgens Jamal is verandering hard nodig. 

“Ik zie nog te vaak dat Hijra mensen niet op tijd zorg krijgen. Dan worden klachten alleen maar erger. Dat moet veranderen.” – Jamal

VSO-vrijwilliger Jamal ondersteunt de Hijra-gemeenschap in Lalmonirhat met trainingen en helpt hen met toegang tot zorg en bij het vinden van onderdak. (Van links naar rechts: Mim Khatun, Sumana, Mohana Khatun, VSO-vrijwilliger Jamal Hossain, Pallavi, Shapla en Ahona) 

Steun transgender en intersekse mensen in Bangladesh 

Door de inzet van VSO-vrijwilligers zoals Jamal krijgen transgender en intersekse mensen in Bangladesh meer kansen op veiligheid, zorg en zelfstandigheid. Voor Mohana en haar gemeenschap gaat het uiteindelijk om iets basaals: geaccepteerd worden zoals ze zijn. 

“We willen onszelf kunnen zijn, zonder dat we te maken krijgen met geweld of uitsluiting. Wij horen dezelfde rechten te hebben, net als ieder ander,” zegt Mohana. 

Met steun van donateurs kan VSO dit werk voortzetten en meer mensen zoals Mohana helpen om volwaardig mee te doen in de samenleving. 

Word donateur!    Bekijk het project